Het is al heel lang rustig in de Eerste Kamer. Dat valt de leden niet te verwijten. Tijdens een lange formatieperiode droogt de stroom van nieuwe wetsvoorstellen nu eenmaal geleidelijk op, nemen demissionaire ministers afscheid en is het wachten op de energie van een nieuw kabinet.

Aanstaande regeringsfracties krijgen af en toe nog een kijkje achter de formatieschermen, maar niet veel meer dan dat. De Eerste Kamer leden hoeven, anders dan hun collega’s aan de overkant, het regeerakkoord niet te ondertekenen, maar daarmee vervalt ook hun recht op uitgebreide bemoeienis.

Nu is er een nieuw kabinet, en is D66 van de (constructieve) oppositie in de regering beland. Dat wordt even wennen – het dualisme stelt in die nieuwe rol hoge eisen aan de afweging tussen meedoen en dwarsliggen. Het regeerakkoord bevat veel van datgene waar D66ers voor gestreden hebben, maar natuurlijk niet alles. Het heeft mij zelf aangenaam verrast. Goede voornemens voor arbeidsmarkt en pensioenen, twee van mijn portefeuilles. Een kleine half miljard extra voor wetenschappelijk onderzoek, iets minder dan waar Beatrice de Graaf en ik tijdens de totstandkoming van de Nationale Wetenschapsagenda op gehoopt hadden, maar toch een heel bedrag. Ambitieuze klimaatdoelstellingen, waarvan de realisatie niet mee zal vallen, maar toen Groen Links niet mee wilde doen – zonde en dom – was al duidelijk dat de totstandkoming van het klimaatbeleid een heel gevecht zou worden. En dat gevecht is niet slecht afgelopen.

Van woorden naar daden. Ik heb hoge verwachtingen van een aantal ministers en staatssecretarissen, de D66ers voorop, maar zeker ook van oude bekenden zoals Wopke Hoekstra en Ferdinand Grapperhaus. Nog even is het rustig, maar in december zijn de Algemene Financiële Beschouwingen en treden Joris Backer en ik aan tegen het nieuwe team van Financiën. Wij zien ernaar uit.

Nederland is een verdeeld land aan het worden. En het onderwijsstelsel draagt daaraan ongewild bij.

[Read more…]

Het hoger onderwijs wordt massaler en massaler. De studentenaantallen op universiteiten en hogescholen blijven groeien; de rijksbijdrage blijft daar behoorlijk bij achter. Een van de consequenties daarvan is de gestage opmars van de multiple choice toets, die geheel geautomatiseerd valt te beoordelen en zo docententijd en dus docentenkosten bespaart. Van studenten wordt zo steeds minder vaak verlangd om een behoorlijk essay in te leveren, en de beschikbare tijd voor de beoordeling wordt bovendien steeds beperkter. En dat terwijl schriftelijk uitdrukkingsvermogen van oudsher toch al niet het sterkste punt van de Nederlandse afgestudeerden was.
Zouden studenten zelf bij elkaars beoordeling een rol kunnen spelen? [Read more…]

Niemand is tegen de internationalisering van de universiteit. Dat hoort er al eeuwen lang bij, en dat moet vooral zo blijven. Nederlandse universiteiten lopen daarbij voorop: onze eigen studenten en geleerden zwermen uit over de hele wereld, en hun collega’s weten ons kleine land met zijn wonderlijke taal toch verrassend goed en vaak te vinden.

Maar het kan altijd beter, en soms gebeurt er iets wat aandacht vergt en wetgeving uitlokt. Het plan van de Groningse universiteit, bijvoorbeeld, om in China op joint venture basis een vestiging op te zetten. Geen gemakkelijke omgeving. Hieronder staat waarom ik desondanks vertrouwen in het initiatief heb en er het beste van hoop.

Veel aandacht was er bij de Eerste Kamer voor de verruiming van het promotierecht naar gekwalificeerde universitaire hoofddocenten. Er zitten ook wel erg veel hoogleraren onder de 75 leden, en die hebben niet alleen een mening maar ook ervaringen die ze maar wat graag delen.

Nadat de universiteiten zelf een kleine slordigheid in het voorstel hadden gerepareerd kon ik ook op dit punt minister Bussemaker namens D66 steun toezeggen. Aanzienlijk minder enthousiast was en blijf ik over het voorstel van de minister om instellingen van hoger onderwijs niet langer toe te staan selectiekosten door te berekenen aan geinteresseerde kandidaten uit binnen- en buitenland. Vooral in de laatste categorie zitten zoveel veelinschrijvers dat het tijdsbeslag van de selectie hier en daar nu al uit de hand loopt en een bescheiden financiële drempel echt zou helpen. Maar de minister hield voet bij stuk, en een aantal hogescholen stapt nu naar de rechter. Dat deel overlatend aan een ander deel van de Trias Politica, stemde de Eerste Kamer tenslotte dan ook unaniem in met deze mogelijkerwijs laatste wet van Jet.

Voorzitter,

“Reizigers zijn wij in deze wereld, geen bewoners.” Dat citaat van Desiderius Erasmus staat op een gevel in Gouda, zijn vermoedelijke geboortestad. Eenmaal in Rotterdam gearriveerd, voegde Erasmus zijn daden bij zijn woorden en was hij een groot deel van zijn leven onderweg. De gemeenschap waar hij deel van uit maakte was een internationale gemeenschap lang voordat er officiele nationale grenzen waren; studenten en geleerden trokken door Europa lang voordat dat vanuit Brussel of waar dan ook werd gesubsidieerd. Inmiddels vinden wij het vanzelfsprekend dat Nederlandse overheid de internationalisering van universiteiten en hogescholen actief bevordert, en gaat het in het voorliggende wetsvoorstel meer over de wijze waarop dan over de reden waartoe. Toch stuiten we ook in die ogenschijnlijk technische discussie af en toe nog op fundamentele vragen. Namens mijn fractie ben ik verheugd daaraan een bijdrage te mogen leveren.

[Read more…]